Usługi propagowania świadomości energetycznej

Ogólny kontekst

Już od kilku lat wiadomo, że ograniczanie zużycia energii i innych zasobów naturalnych, np. wody, stanowią istotne problemy, z którymi ludzkość musi możliwie szybko sobie poradzić. Sektor mieszkalnictwa w Europie odpowiada za aż 40% całkowitego zużycia energii. Problem ten jest szczególnie trudny do rozwiązania w sektorze mieszkalnictwa socjalnego, gdzie budżet mieszkańców jest już i tak w znacznym stopniu obciążony niedawnymi podwyżkami cen paliwa, a najemcy nie są w stanie ponosić dodatkowych kosztów związanych z działaniami na rzecz poprawy wydajności energetycznej.

Dostępnych jest wiele różnych rozwiązań, jednak często zdarza się, że koszty wprowadzenia udoskonaleń znacznie przekraczają płynące z nich korzyści w postaci obniżenia kosztów operacyjnych. Niektóre rozwiązania nadają się do wdrożenia w znikomej części zasobów mieszkaniowych, a ich wpływ będzie niezauważalny przez wiele lat.

Przykładowo, wprowadzanie przepisów prawnych dotyczących wyłącznie nowych budynków oznacza, że nowe regulacje wdrażane są w zaledwie ok. 1% całej puli lokalowej, a więc mają ograniczony wpływ wielkość zużycia energii. Za 20 lat zmniejszenie o jedną czwartą zużycia energii w tej części zasobów mieszkaniowych wywoła redukcję o średnio zaledwie 12,5% w skali całej puli, przy czym sytuacja ekonomiczna mieszkańców starych lokali mieszkalnych nie ulegnie zmianie.
W przypadku renowacji istniejących lokali mieszkalnych, należy liczyć się z bardzo wysokimi kosztami inwestycji (min. kwota 20.000 EUR w przeliczeniu na jeden lokal jest niezbędna, aby móc obniżyć o połowę pobór energii: z 240 kWh/m² do 120 kWh/m²). Z wielu względów (finansowych, kulturowych: chęci właścicieli lokali) niemożliwa jest modernizacja więcej niż 2% zasobów mieszkaniowych rocznie. Obniżenie zużycia energii w puli wyniesie zaledwie 20% pod koniec 20-letniego okresu, a ponad połowa najemców będzie nadal żyła w tych samych warunkach (bądź gorszych w wyniku podwyżek cen energii).

Z tego względu musimy w trybie pilnym rozważyć wszystkie niezbędne krótkofalowe środki umożliwiające inwestycje w obrębie całej puli mieszkaniowej – środki finansowe możliwe do przyjęcia dla wszystkich stron, które będą musiały partycypować w kosztach inwestycji (władze krajowe, regionalne, lokalne, przedsiębiorstwa mieszkalnictwa socjalnego oraz sami mieszkańcy). Należy także wziąć pod uwagę fakt, że zużycie energii nie zależy jedynie od wydajności cieplnej ścian oraz sprzętu, lecz także od zachowań ludzi zamieszkujących lokale.

Powyższe kwestie zostały w należyty sposób uwzględnione w projekcie SAVE@Work4Homes, gdy konsorcjum sześciu przedsiębiorstw mieszkalnictwa socjalnego wystosowało wniosek do Komisji Europejskiej o wsparcie przy wprowadzaniu nowych usług propagujących świadomość energetyczną mieszkańców, opisanych w niniejszym przewodniku.

Podstawy usług propagujących świadomość energetyczną

Przedsiębiorstwa mieszkalnictwa socjalnego zaangażowane w projekt SAVE@Work4Homes opracowały i poddały ocenie kompleksowy zestaw realistycznych we wdrożeniu i efektywnych usług propagujących świadomość energetyczną, w oparciu o „zestaw narzędzi” obejmujących:

• automatyczny monitoring poziomu zużycia i przekazywanie danych o kosztach ogrzewania;
• analizę i prezentację danych o zużyciu – udostępniane najemcom poprzez Internet oraz przy wykorzystaniu innych nośników informacji;
• system samooceny – przeznaczony do oceny skuteczności obniżania poziomu zużycia energii przez mieszkańców;
• poprawę kontroli ogrzewania i przekazywanie lokatorom informacji zwrotnych o ustawieniach grzejników;
• specjalne portale internetowe przeznaczone dla najemców;

Wykorzystane środki to:

• laptopy u zarządców nieruchomości;
• dostęp do sieci Internet dla mieszkańców poprzez tanie rozwiązanie WebTV bądź własny komputer osobisty/laptop;
• opracowanie nośników papierowych przeznaczonych dla mieszkańców, np. podręcznika opisującego zmiany przyzwyczajeń wszystkich użytkowników budynku umożliwiające oszczędzanie energii.